SKKN Tổ chức trò chơi học tập trong dạy học môn Toán lớp 1
Trong nhà trường tiểu học, HS được học các môn: Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên - Xã hội, …Trong các môn học ở tiểu học, cùng với môn Tiếng Việt, môn Toán có vị trí hết sức quan trọng bởi vì các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở tiểu học có nhiều ứng dụng trong đời sống, chúng rất cần thiết cho người lao động, rất cần thiết để học tốt các môn học khác ở tiểu học và chuẩn bị cho việc học tốt môn Toán ở bậc Trung học.
MỤC LỤC
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI................................................................................1
1. Mục đích nghiên cứu ................................................................................2
2. Nhiệm vụ nghiên cứu................................................................................2
1. Đối tượng nghiên cứu .................................................................................2
2. Khách thể nghiên cứu.................................................................................2
1.1. Cơ sở tâmlý............................................................................................4
1.3.1. Trò chơi ...........................................................................................9
1.3.2. Trò chơi học tập...............................................................................9
2.1.1. Mục đích khảo sát..........................................................................15
2.1.2. Nội dung khảo sát..........................................................................15
2.2. Kết quả khảo sát...................................................................................16
2.2.1. Đối với giáo viên...........................................................................16
2.2.2. Đối với học sinh ............................................................................20
CHƯƠNG III: ..................................................................................................21
CHƯƠNG TRÌNH TOÁN 1 ................................................................................
4.1. Mục đích:.............................................................................................32
4.2. Giáo án minh hoạ:................................................................................32
..................................................................................................38
I. KẾT LUẬN...............................................................................................38
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
GV
:
:
:
Giáo viên
HS
Học sinh
HSTH
SGK
Học sinh tiểu học
Sách giáo khoa
:
Tổ chức trò chơi học tập trong dạy học môn Toán lớp 1
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục Tiểu học được coi là bậc học
nền tảng góp phần đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực có trình độ, năng động,
sáng tạo để gánh vác sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Mục tiêu giáo
dục Tiểu học được xác định trong điều 27 của luật giáo dục: “Giáo dục Tiểu
họcnhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn
và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, phẩm chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản. Để thực
hiệnmục tiêu đó, các nhà trường tiểu học phải đổi mới nội dung, phương pháp và
hình thức dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
(HS).
Trong nhà trường tiểu học, HS được học các môn: Toán, Tiếng Việt, Tự
nhiên - Xã hội, …Trong các môn học ở tiểu học, cùng với môn Tiếng Việt, môn
Toán có vị trí hết sức quan trọng bởi vì các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở
tiểu học có nhiều ứng dụng trong đời sống, chúng rất cần thiết cho người lao
động, rất cần thiết để học tốt các môn học khác ở tiểu học và chuẩn bị cho việc
học tốt môn Toán ở bậc Trung học.
Đối với học sinh tiểu học (HSTH), chơi cũng là một nhu cầu không thể thiếu
được. Vì vậy, việc sử dụng các trò chơi học tập trong giờ học Toán là hếtsức cần
thiết và có ích. Trò chơi học tập là hoạt động được tổ chức có tính chất vui chơi,
giải trí nhưng có nội dung gắn với bài học hoặc hoạt động học tập của học sinh.
Trò chơi học tập có tác dụng giúp học sinh: thay đổi động hình, chống mệt mỏi,
tăng cường khả năng thực hành, vận dụng các kiến thức đã học, phát triển hứng
thú, tập thói quen tập trung, tính độc lập, ham hiểu biết và khả năng suy luận.
Khi chơi, trẻ tưởng tượng, suy ngẫm, thử nghiệm, lập luận để đạt kết quả mà lại
không nghĩ mình đang học. Sự “khô khan” của giờ học Toán do đó sẽ được
giảm nhẹ, quá trình học tập diễn ra một cách tự nhiên, hấp dẫn hơn. “Học mà
chơi, chơi mà học” là một hình thức học tập ngày càng được đông đảo các thầy
cô giáo quan tâm. Việc tổ chức các tiết học sao cho nhẹ nhàng, thoải mái mà
vẫn đảm bảo được chất lượng dạy và học là rất quan trọng. Đặc biệt làđối với
các em nhỏ trong giờ học Toán. Với các em học ra học, chơi ra chơi nhưng
không có nghĩa là không thể chơi trong giờ học.
1 / 41
Tổ chức trò chơi học tập trong dạy học môn Toán lớp 1
Từ những lí do trên, tôi quyết định chọn nghiên cứu đề tài “Tổ chức trò
chơi học tập trong dạy học môn Toán lớp 1”.
II. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1. Mục đích nghiên cứu
- Sưu tầm và hướng dẫn sử dụng một số trò chơi Toán học nhằm củng cố,
mở rộng và khắc sâu 4 nội dung kiến thức môn Toán cho HS lớp 1, góp phần
nâng cao hiệu quả dạy học Toán choHS.
- Tạo hứng thú học tập kích thích tư duy tìm tòi sáng tạo của HS khi học tập
mônToán.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu hệ thống cơ sở lí luận về một số vấn đề liên quan đến tổ chức
các trò chơi học tập trong dạy học Toán ở tiểu học.
- Khảo sát thực trạng việc sử dụng trò chơi Toán học trong thực tiễn dạy
học Toán cho HS lớp1.
- Sưu tầm một số trò chơi Toán học theo 4 nội dung kiến thức sử dụng trong
dạy học Toán cho HS Lớp1.
- Đề xuất cách thức sử dụng các trò chơi đã sưu tầm được dạy học Toán ở
tiểuhọc.
III. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
1. Đối tượng nghiên cứu
- Hệ thống trò chơi, biện pháp và quy trình tổ chức trò chơi dạy học
Toán lớp 1.
- Học sinh lớp 1Trường Tiểu học Phương Liệt, Thanh Xuân, Hà Nội
2. Khách thể nghiên cứu
- Phương pháp dạy học Toán.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
❖ Nghiên cứu tài liệu :
- Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục... có liên quan đến nội dung đề
tài
- Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo như “100 trò chơi
học Toán lớp 1”, “112 trò chơi Toán lớp 1, 2”...
❖ Nghiên cứu thực tế :
- Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung các trò chơi Toán
2 / 41
Tổ chức trò chơi học tập trong dạy học môn Toán lớp 1
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1.1. Cơ sở tâmlý
1.1.1. Đặc điểm phát triển tâm lí lứa tuổi trẻem
Chuyển từ bậc học Mầm non sang bậc học Tiểu học, HS các lớp đầu cấp tiểu
học vẫn có nhu cầu vui chơi rất lớn mặc dù học tập đã trở thành hoạt động chủ
đạo. Tâm lí của trẻ lứa tuổi tiểu học luôn thích cái mới, cái lạ, cái hấp dẫn có
nhiều màu sắc sặc sỡ. Chính vì vậy, yêu cầu GV phải xây dựng trò chơi thật hấp
dẫn có nhiều hình thức phù hợp với lứa tuổi,trình độ cho các em và quan trọng
hơn cả là cần có những phương pháp tổ chức trò chơi hợp lí, mang lại hiệu quả
tích cực. Việc tổ chức học tập có yếu tố vui chơi hợp lí là rất cần thiết để giúp
trẻ thực hiện nhiệm vụ học tập một cách nhẹ nhàng, thoải mái, đầy hứng thú.
Những hiểu biết về đặc điểm tâm lý lứa tuổi, về hoạt động học của các em là cơ
sở khoa học để giáo viên thực hiện tốt việcnày.
1.1.2. Đặc điểm về phát triển nhậnthức
Ở HSTH diễn ra sự phát triển toàn diện về các quá trình nhận thức, trong đó
đáng kể nhất là sự phát triển của tri giác, trí nhớ, chú ý, tưởng tượng và tưduy.
Tri giác của HS đầu cấp tiểu học còn mang tính tổng thể, ít đi vào chi tiết. Vào
đầu lớp 1, trẻ chưa biết phân tích có hệ thống những thuộc tính và phẩm chất
của các đối tượng tri giác. Trình độ tri giác của các em được phát triểnnhờ vào
những hành động học tập có mục đích, có kế hoạch được gọi là quan sát.Trò
chơi vốn là một hoạt động thực hành thú vị, hấp dẫn, sống động do đó nó kích
thích tri giác của HS. Khi tổ chức trò chơi cho HS, giáo viên phải hướng dẫn
cho các em quan sát (ví dụ quan sát mẫu). Vì vậy, việc sử dụng phong phú các
trò chơi trong dạy học cũng giúp tính tổng thể của tri giác dần dần
nhườngchỗchotrigiácchínhxác,tinhtếdướisựhướngdẫncủaGV.
Ở HS đầu cấp tiểu học, trí nhớ không chủ định còn chiếm ưu thế. Các em
thường ghi nhớ những gì chúng thích. Trẻ nhớ cái cụ thể, sinh động tốt hơn
cáitrừu tượng, trí nhớ hình ảnh tốt hơn trí nhớ ngôn ngữ. Dần dần nhờ những
hành động học tập mà trí nhí có chủ định ở trẻ tăng dần. Mặc dù vậy, trí nhớ
không chủ định vẫn tồn tại và có ý nghĩa nhất định tạo nên hiệu quả trong trí
nhớ của trẻ. Dạy học sẽ đạt hiệu quả tối ưu nếu những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo,
qui tắc ứng xử được HS lĩnh hội một cách nhẹ nhàng, hấp dẫn. Học tập thông
qua trò chơi sẽ giúp học sinh ghi nhớ dễ dàng và bền vững hơn.
Chú ý của HSTH còn nặng tính không chủ định, những kích thích mạnh và
mới lạ dễ thu hút sự chú ý của học sinh. Cùng với sự hoàn thiện hoạt động học,
4 / 41
Tổ chức trò chơi học tập trong dạy học môn Toán lớp 1
chú ý có chủ định cũng phát triển ngày càng mạnh hơn. Việc cho trẻ học dưới
hình thức chơi với những trò chơi học tập sôi nổi cũng là một cách để tăng
cường sự chú ý của các em.
Tưởng tượng của trẻ trong thời kỳ này chủ yếu là tưởng tượng tái tạo. Để
lĩnh hội tri thức, học sinh phải hình dung được những hình ảnh của hiện thực
(hình ảnh các nhân vật trong truyện, hình ảnh các cảnh vật chưa từng thấy...),
dựa vào mô hình, tranh vẽ, lời mô tả của giáo viên. Ở lớp 1, tưởng tượng tái tạo
của học sinh còn nghèo nàn, tản mạn chưa hợp lí. Việc tổ chức trò chơi học tập
là một trong những cách thức kích thích trí tưởng tượng của các em. Trong khi
chơi, tưởng tượng tái tạo và tưởng tượng sáng tạo của các em đều được phát
triểntốt.
Tư duy của trẻ tiểu học cũng có sự phát triển. Việc giảng dạy ở trường tiểu
học làm thay đổi cơ bản về nội dung tri thức mà trẻ tiếp thu và phương phápvận
dụng các tri thức đó của trẻ. Điều này dẫn tới chỗ xây dựng lại hoạt động tư duy
của trẻ. Việc nắm vững kiến thức mẹ đẻ như đọc, viết cũng như việc nắm các
chữ số và các phép tính số học đó có một vai trò rất to lớn. Các em HS lớp 1
làm quen với các ký hiệu, các tượng trưng, các qui ước: chữ cái - kí hiệu của âm,
chữ số - kí hiệu của số và số lượng những cái gì đó. Tất cả mọi thao tác với các
loại ký hiệu đòi hỏi sự trừu tượng hóa, sự lập luận và khái quát. Trong quá
trình lĩnh hội các qui tắc chính tả và số học luôn luôn diễn ra sự cụ thể hóa các
qui tắc đó trong các ví dụ và các bài tập. Trẻ học lập luận, so sánh, phân tích và
rút ra các kết luận. Trẻ tiểu học đã biết giải quyết các nhiệm vụ đơn giản có nội
dung thông thường ở trong óc nhưng đối với những nhiệm vụ mới lạ thì chúng
vẫn phải sử dụng những hoạt động thực tiễn để giải quyết. Ví dụ để thực hiện
phép cộng, trừ, trẻ làm bằng cách cho đếm đi đếm lại số que tính, bằng cách
thêm bớt một hai chiếc, bằng cách lấy đi một số vật nào đó đã đưa ra, HS lớp 1
tìm thấy sự phụ thuộc tồn tại giữa các số. Bằng hoạt động của mình, trẻ học
cách thay đổi các số lượng này trên cơ sở thấy trước được kết quả của nó.Qua
các thao tác trên, tư duy của HS lớp 1 được phát triển nhanh chóng.Trẻ họccách
tư duy trừu tượng bằng khái niệm "sự bằng nhau", "sự không bằng nhau", "cộng
thêm","trừ đi"... Tuy vậy, tư duy của HS đầu tiểu học vẫn mang nặng tính trực
quan cụ thể.
1.1.3. Đặc điểm về nhâncách
Đi học ở trường tiểu học là bước ngoặt trong đời sống của trẻ. Đến trường,
trẻ em có hoạt động mới giữ vai trò chủ đạo quyết định những biến đổi tâm lý
5 / 41
Tổ chức trò chơi học tập trong dạy học môn Toán lớp 1
cơ bản ở lứa tuổi này. Những mối quan hệ mới với thầy cô giáo, với bạn bè
cùng tuổi được hình thành. Trẻ thực hiện một cách tự giác có tổ chức các hoạt
động phong phú đa dạng từ phía nhà trường, gia đình và xã hội. Điều đó tác
động đặc biệt đến sự hình thành và phát triển nhân cách HS. Có thể nói học sinh
tiểu học là những nhân cách đang hình thành và có nhiều khả năng phát triển.
Một vấn đề nổi bật nhất trong nhân cách của HSTH là đời sống tình cảm của
các em. Trẻ đang ở lứa tuổi ngây thơ, trong trắng, giàu cảm xúc, dễ bị xúc động
trước các hiện tượng xung quanh. Các em dễ vui, dễ buồn, dễ rung cảm… Sự
nảy sinh tình cảm ở HSTH gắn liền với những tình huống cụ thể với những hoạt
động của trẻ. Trạng thái tình cảm được bộc lộ khỏ rõ ràng qua ánh mắt, nét mặt,
cử chỉ, hành vi của các em. Tình cảm của HSTH đã có nội dung phong phú và
bền vững hơn so với những lứa tuổi trước. Tình cảm trí tuệ đang hình thành và
phát triển, các em dần biết chăm lo cho kết quả học tập, biết thể hiện sự hài lòng
hay không hài lòng với những điểm số của mình. Ở lứa tuổi này trẻ rất ham hiểu
biết, thích khám phá để tìm cái mới lạ trong thế giới tự nhiên và xã hội gần
gũi xung quanh. Các em luôn miệng hỏi người lớn vì sao thế này, tại sao thế kia
v.v... Tình cảm đạo đức và tình cảm thẩm mĩ cũng được thể hiện khá rõ nét
thông qua tình cảm bạn bè, tình cảm thầy trò, tình cảm tập thể, tình cảm ham
thích cáiđẹp.
... Việc tổ chức tốt đời sống và hoạt động tập thể cho HSTH là điều kiện
quan trọng để hình thành và phát triển nhân cách cho các em.
Ý chí của HSTH cũng đang hình thành và phát triển, tuy nhiên những phẩm
chất ý chí của các em như tính kiềm chế, độc lập, tự chủ, tính kiên trì còn yếu.
Các em chưa đủ khả năng theo đuổi lâu dài mục đích đã đề ra, chưa kiên trì
khắc phục khó khăn và trở ngại. Khi gặp thất bại cho các em có thể mất lòng tin
và sức lực và khả năng củamình.
Tính cách của HS đầu cấp tiểu học mới chỉ được hình thành, ở các em
những nét tính cách tốt như tính ham hiểu biết, tính hồn nhiên, tính chân thực,
tính bắt chước... Điểm nổi bật nhất trong tính cách của các em là tính xung đột -
khuynh hướng hành động ngay tức khắc do ảnh hưởng của các kích thích trực
tiếp trong tính cách của các em có nhiều mâu thuẫn và chưa bềnvững.
Tóm lại: Ở lứa tuổi này dưới ảnh hưởng chủ đạo của việc giảng dạy, việc giáo
dục của nhà trường, gia đình, xã hội và tổ chức Đoàn - Đội, sự phát triển tâm lí,
nhân cách của các em đang diễn ra mạnh mẽ. Việc tổ chức các trò chơi học tập cho
trẻ cũng là con đường hình thành và phát triển nhân cách của các em.
6 / 41
Tổ chức trò chơi học tập trong dạy học môn Toán lớp 1
1.2. Đặc điểm môn Toán ở lớp1
1.2.1. Mục tiêu môn Toán ở tiểuhọc
Dạy học toán ở trường Tiểu học nhằm:
- Giúp HS có những kiến thức cơ bản ban đầu về số học: các số tự nhiên,
phân số, thập phân; các đại lượng thông dụng; một số yếu tố hình học và thống
kê đơngiản.
- Hình thành các kĩ năng thực hành tính, đo lường, giải bài toán có nhiều ứng
dụng thiết thực trong đờisống.
- Góp phần bước đầu phát triển năng lực tư duy, khả năng suy luận hợp lývà
diễn đạt chúng (nói và viết), cách phát hiện và cách giải quyết các vấn đề đơn
giản, gần gũi trong cuộc sống, kích thích trí tưởng tượng, gây hứng thú học tập
toán, góp phần hình thành bước đầu phương pháp tự học và làm việc có kếhoạch
khoa học, chủ động, linh hoạt, sángtạo.
1.2.2. Mục tiêu dạy học Toán1
- Bước đầu có một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về phép đếm;về
số tự nhiên trong phạm vi 100 và phép cộng, phép trừ không nhớ trong phạm vi
100; về độ dài và đo độ dài trong phạm vi 20 cm, về tuần lễ và ngày trong trong
tuần; về đọc đúng trên mắt đồng hồ; về một số hình học (đoạn thẳng, điểm, hình
vuông, hình tam giác, hình tròn); về bài toán có lờivăn,...
- Hình thành và rèn kĩ năng các kĩ năng thực hành: đo, viết, đếm, so sánh
các số trong phạm vi 100; cộng và trừ không nhớ trong phạm vi 100; đo và ước
lượng độ dài đoạn thẳng (với các số đo là số tự nhiên trong phạm vi 20 cm);
nhận biết hình vuông, hình tam giác, hình tròn, đoạn thẳng, điểm; vẽ đoạn thẳng
có độ dài đến 10 cm; giải một số bài toán đơn về cộng trừ, trừ; bước đầu diễn
dạt bằng lời, kí hiệu một số nội dung đơn giản của bài học và bài thực hành; tập
dượt, so sánh, phân tích, tổng hợp, trừu tượng, khái quát hóa trong phạm vi của
những nội dung có nhiều quan hệ với đờ sống thực tế củaHS.
- Chăm chỉ, tự tin, cẩn thận, ham hiểu biết và hứng thú trong họctập.
Ở mỗi giai đoạn của tiểu học có những sắc thái riêng: giai đoạn 1(lớp
1,2,3), giai đoạn 2 (lớp 4,5). Đặc biệt là ở lớp 1 việc học tập của HS chủ yếu
dựa vào các phương tiện trực quan, nói chung chỉ đề cập tới những nội dung có
tính tổng thể, gắn bó với kinh nghiệm sống củatrẻ.
1.2.3. Chương trình môn Toán lớp 1(4 tiết/tuần x 35 tuần = 140tiết)
* Số học:
a) Các số đến 10. Phép cộng và phép trừ trong phạm vi10
7 / 41
Tải về để xem bản đầy đủ
Bạn đang xem 11 trang mẫu của tài liệu "SKKN Tổ chức trò chơi học tập trong dạy học môn Toán lớp 1", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.
File đính kèm:
skkn_to_chuc_tro_choi_hoc_tap_trong_day_hoc_mon_toan_lop_1.docx